Ιερά Μονή Παναγίας Ηλιόκαλης – Ιωάννινα φως

Η Μονή Παναγίας Ηλιόκαλης στην δυτική πλευρά του Δρίσκου κοντά στα Ιωάννινα, απέχει από αυτά περίπου 14 χιλιόμετρα και είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση Θεοτόκου. Αν και είναι εγκαταλελημένη κατα τον γάλλο  ιστορικό  περιηγητή  και  εξαιρετικό  φιλελληνα Πουκεβίλ  που την επισκέφθηκε 15 Αυγούστου στο πανυγήρι, οι πιστοί “΄ετρεχαν αθρόοι, ίνα εξαπλωμένοι ευλαβώς υπο τα δένδρα της αποδεχθώσι την υπ΄αυτών προσδοκώμενην θείαν ίασιν πάσης νόσου ”.

Είναι ένα καστρομονάστηρο, χτισμένο με πέτρα

Οι ωραιότατες αγιογραφίες είναι του 1888. Το χωριό Ηλιόκαλη, ένα από τα λεγόμενα καμποχώρια των Ιωαννίνων, έχει πάρει το όνομά του από το παλιό μοναστήρι. Κώστα – Άπαντα

«Οι Βλάχοι της Πίνδου – Μαλακάσι    Η Παναγία Ηλιόκαλη» του  Κώστα  Κρυστάλλη

..Μετ’ λίγον, φάνη πρ μν π τινος ψώματος ν μέσ δάσους σκιερο, ψηλν τετράγωνον περιτείχισμα, τ ποίον κ πρώτης ψεως ξέλαβα ς φρούριον το λ πασ κανενς αθέντου νετο. Στραφες μως να ρωτήσω τν πισθεν ρχμενον γωγιάτην μου, εδον αφνιδίως ατν μ τ βλέμματα προσηλωμένα π το τείχους πάνω ν σταυροκοπται κα ν ψυθιρίζ μετ’ ελαβείας: – Θέ μ΄ Παναγία μ΄ λιόκαλλη,  Θέ μ΄ Παναγία μ΄ λιόκαλλη,Θέ μ΄ Παναγία μ΄ λιόκαλλη. Τρίς.  ν εχα λοιπν σκοπν ν τν ρωτήσω τί φρούριον το αύτό, δη δν δυνάμην παρ ν τν ρωτήσω τί μοναστρι εναι ϊ – λιόκαλλη, γυιέ μου, πάντησε προθύμως μπάρμπα – Γιάννης, μεγάλ΄ χάρι της, κα σταυροκοπήθη κα πάλιν.
…Κατ
τος παλαιος χρνους κάποιος ερες νόματι θανάσιος κ το παρακειμένου χωρίου πρν κτισθ μονή, βλεπε τς νύκτας φς λάμπον ες τ δση τατα. ρχόμενος δ’ π τπου τν μέραν οδν βλεπε, διότι τ φς τν νύκτα μόνον φαίνετο. Μετ τεσσαράκοντα λοκλήρους τοιαύας νύκτας κίνησεν κ το χωρου του Παπαθανάσης μίαν μέραν μετ’ λλων συναδέλφων εροφορεμένων κα μετ δοξολογίας κα γιασμο λθεν ες τ δάσος. Τότε φανερώθη ες ατν π τς κορυφς μις γηραις πρίνου, λάμπουσα εκν τς Θεοτκου φέρουσα τν πογραφν «λιοκαλής», τοτέστιν μοία πρς τν λιον κατ τν καλλονήν. Κατεβίβασεν Παπαθανάσης τν εκόνα π το δένδρου κα πωλήσας τν οκίαν του κτισε τν ναόν, ες ν κατέθηκε τν εκόνα κα φιέρωσε πάντα τ κτήματά του, φιερώθη δ κα ατς οκογενειακς